De allure van een lauw washandje.

Als ik ergens ben kijk ik om me heen, en dan zie ik hoe er omgegaan is met de historie, het verhaal, de identiteit van de plek. En ik krijg nog wel eens ideeën over wat er allemaal mogelijk zou zijn door de bijzonderheden van die plek. Ik was de afgelopen winter voor mijn astma opgenomen in het Zwitserse Davos en heb goed uit mijn doppen gekeken, dat ging vanzelf. Dus, sorry Zwitsers, als ik jullie voor het hoofd stoot, maar dit waren mijn bedenksels in de dikke drie maanden dat ik in jullie bijzondere land woonde. Ik heb niets in de melk te brokkelen in Zwitserland, maar toch…

Davos is een plaats met een rijke cultuurhistorie, die ver uitstijgt boven die van de gemiddelde nederzetting in het hooggebergte. Als kuuroord voor tuberculosepatiënten, fantastisch (en in heel lange zinnen) beschreven door Thomas Mann, en later voor astmapatiënten, als inspiratie voor kunstenaars, als wintersportplaats, als conferentieoord, voor de wetenschap, op al deze gebieden is Davos een plaats met wereldfaam.

Mijn verwachtingen waren hooggespannen en op veel plaatsen was inderdaad de oude glorie te zien. Maar wanneer je door het langgerekte dal rijdt waarin de verschillende nederzettingen zich aaneen geregen hebben tot een lang lint zie je toch vooral een boel vergane glorie, weggemoffeld achter nieuwbouw uit de laatste decennia, appartemencomplexen, winkelcentra en autoshowrooms. Nou is lelijk natuurlijk een betrekkelijk begrip, dus laat ik dat niet zeggen. Misschien is maar wat me vooral opviel was dat het zo identiteitsloos was, vlak, saai, goedkoop zelfs.

Wanneer ze nou eens geïnvesteerd hadden in goede ontwerpers, een goede regie hadden gevoerd om voort te bouwen op de rijke historie en gebruik te maken van het omringende berglandschap?

Als er érgens aanknopingspunten zijn om vernieuwende en spannende ontwerpen te verknopen met een rijke historie en allure, dan is het hier. En ze dóen het niet, al lukt het ze nog wel de illusie van wereldallure in stand houden met topevenementen als het World Economic Forum. In 2022 wil Davos samen met St. Moritz de Olympische Winterspelen organiseren.

Ze hadden natuurlijk ook moeten investeren in die geweldige hooglandbaan, die als natuurijsbaan in de steeds warmer wordende winters geen enkele rol meer speelt in het internationale schaatscircuit.

Wanneer ik mijn observaties deelde met het Nederlandse personeel van de kliniek waar ik verbleef, vonden ze allemaal dat Davos knap verpest was, en wisten ze te vertellen dat het de gemeente vooral om het geld te doen was, maar dat er enkele kilometers verderop dorpjes waren waar het helemaal prachtig en geweldig was omdat het dorpsgezicht er beschermd was en de pandjes tot monument verklaard. Over de grens van zo’n beschermd dorpsgezicht waren er dan helaas ook weer vierkante betonnen dozen gebouwd, want daar ontbraken de regels.

Ik ben in zulke dorpjes geweest en vond ze inderdaad schattig en mooi, maar ook een beetje saai. Opgepoetst. Met een parkeerplaats die even groot was als het dorp zelf. Waarom die enorme tegenstelling van plekken waar niks mag, behalve tot in de puntjes restaureren en gebieden waar (bijna) alles mag en waar vooral ontwerpkwaliteit ergens onderaan de lijst prioriteiten bungelt? Geen idee hoe het in de rest van Zwitserland is, maar ik vind het jammer en een gemiste kans.

Een plaats van wereldallure als Davos (als het dat tenminste wil blijven) zou enorm kunnen profiteren van goed ruimtelijk en architectonisch ontwerp, waarbij ik zeker ook een kei van een landschapsarchitect zou inschakelen. Die keurige bevroren dorpjes met hun harde grenzen… zie zou ik wat meer lucht willen geven. Als er geen bergboer meer woont, maar een fysiotherapeut of belastingadviseur, waarom zou je dan bouwen voor een bergboer?

Kom Zwitsers, kom eens los. Ga uit je dak. En doe die bontjas uit.